|
| Atıksu |
| Atıksu / Numune Alma Esasları |
Numune alma şekilleri ve numune alma sıklığı, amaca ve numunenin
alındığı kaynağa göre farklılıklar gösterir.
Belli bir zamanda ve belli bir yerden numune alındığında bu numune sadece o yeri ve
zamanı temsil eder. Bununla beraber, bileşiminde zamanla büyük değişiklik
göstermeyen kaynaklardan alınan numuneler, daha uzun bir zaman periyodunu veya daha
büyük bir hacmi temsil eder. Kaynağın zamana bağlı olarak büyük ölçüde
değiştiği durumlarda, uygun zaman aralıklarında alınan numuneler ayrı ayrı analiz
edilirler. Böylece bu değişimin frekansı, süresi ve büyüklüğü belirlenir.
Değişimlerin beklendiği zaman periyoduna göre numune alma aralığı seçilir. Bu
aralık en az beş (5) dakika en fazla bir (1) saat olur.
Ani, özel, değişken veya düzensiz deşarjların ve işlemlerin olduğu tesislerde, bu
tür deşarjların içinde bulunduğu periyodu temsil eden kompozit (karışık)
numunelerin hazırlanması gerekir: Bu da evsel ve endüstriyel atık sularda belirli
zaman aralıklarında atık su debisi ile orantılı olarak alınan karışık numuneyi
tanımlar. Çoğu hallerde kompozit numune terimi aynı numune alma noktasından farklı
zamanlarda toplanan numunelerin karışımını ifade eder. Zaman kompoziti terimi ile de
tanımlanabilen bu numuneler arıtma tesisi tasarımında ve verimlilik tespitinde
kullanılacak ortalama konsantrasyonların belirlenmesinde kullanılır. Kompozit
numuneler çok sayıda numunenin analizi yerine ortalama özellikte bir tek numune ile
çalışmaya imkan verir. Çoğu tayinler için 24 saatlik kompozit numune standard kabul
edilir. Ayrıca kompozit numune bir vardiyayı veya daha kısa bir zaman periyodunu ya da
tam bir periyodik işlemi veya çevrimi temsil için uygundur. Kompozit numunelerde
ölçülen parametrelerin değerleri “Su Kirliliği Kontrolu Yönetmeliği”nde 2
saatlik kompozit numuneler için verilen standard değerlerle, mukayese edilir.
Özelliklerinde ve miktarlarında zamanla değişim gösteren parametrelerin analizleri
için kompozit numuneler kullanılmamalıdır. Bu gibi analizlerin, numune alma
noktasında ve/veya ayrı ayrı toplanan numunelerde hemen yapılması gerekir. Tüm
çözünmüş gazların analizleri, kalıntı klor, çözünmüş sülfür, sıcaklık; pH
tayinleri ve mikrobiyolojik analizler bu kapsamdadır.
Numune toplama ve saklama süresince mevcut koşullarda değişmeden kalan bileşenlerin
analizi için zaman kompoziti numuneler kullanılır.
Eğer numune alma sırasında bazı koruyucu maddeler ilave edilecekse, bunlar en
başından numune kabına konur ve kompozit numune bu kapta hazırlanır.
Genişlik ve derinliğe bağlı olarak suyun bileşiminin çok değiştiği nehirlerde ve
akarsularda; çok çeşitli ve ayrık atık su akımlarının birlikte arıtılmasının
önerildiği durumlarda; farklı numune alma noktalarından alınan numunelerin
karışımının analizi gereklidir. Burada ortalama bileşimin veya toplam yükün
belirlenmesi için nehirlerin en kesitleri üzerinde çeşitli noktalardan alınan
numunelerin karışımı kullanılır. Bu tip numunelerin hazırlanması, bilinen bir
derinlikten numune toplamak üzere özel bir araç gerektirir. Ancak, doğal su
kütlelerinde çoğunlukla yerel değişimler toplam veya ortalama değerlerden çok daha
önemli olduğu için numunelerin ayrı ayrı, alınıp incelenmesi gerekir.
Bütün numune alma işlemlerinde TS 5090/Mart 1987 Numune Alma Kısım 2: Numune Alma
Teknikleri standardına aykırı hareket edilmemesi gerekir. |
|
|