1) Atık sularda debi ölçümü; doğrudan debi ölçümleri veya hız-alan ölçümüne dayanan metotlar kullanılarak yapılır.
a) Doğrudan debi ölçüm metotlarında debi, kolayca ölçülebilen bir veya iki değişken yardımıyla ölçülür. Çok sayıda debi ölçümü gerekli ise işlemleri kolaylaştırmak için bu değişkenler yardımı ile çalışma eğrileri teşkil edilerek debi belirlenir. Doğrudan debi ölçüm metodu ile çalışan çeşitli debi ölçüm sistemleri aşağıdadır:
- Kaliforniya borusu ile ölçüm
- Hesaplama metodu
- Doğrudan ağırlık ölçümü
- Akım püskürtücüleri (nozzle) (nozul)
- Magnetik akım ölçerler
- Orifisler
- İzleyiciler
- Ventüri savakları
- Ventürimetreler
- Belirli bir sürede akan hacmin ölçümü
- Akıma dik engeller üzerinde açılan muntazam geometrik açıklıklarla çalışan savaklar (üçgen, dikdörtgen, trapez savaklar)
Yukarıda sıralanan sistemler arasında basınçlı iletim hatlarında muntazam kesit daralmaları şeklindeki ventürimetreler ve açık kanallarda (muayene bacalarına da yerleştirilebilir) Palmer-Bowlus ve Parshall savakları özellikte tercih edilmelidir.
b) Hız-alan ölçüm metodunda ise belirli bir kesitte akıtılan kütlenin o kesitteki hızı ile kesit alanı çarpılarak hesap yolu ile debi belirlemesi esastır. Bu yüzden bu metodun en önemli yanı, hız ölçümüdür. Aşağıda başarıyla kullanılabilen çeşitli hız ölçüm sistem ve cihazları sıralanmıştır.
- Akıntı ölçerler (propeller tipi)
- Elektriksel metotlar (iletkentik, sıcak telli anemometreler, sıcak film anemometreleri)
- Şamandıralı debi ölçerler
- Pitot tüpleri
- İzleyici maddelerle ölçümler
Özellikle küçük atık su kaynaklarında debi ölçümlerinin güçlük arz etmesi halinde, İdare işletmenin su tüketim beyanlarını, atık su debisi belirlenmesi için esas almalıdır. Yer altı suyu kullanımında ise tüketim miktarlarının iyi denetlenebilir olması gereklidir.

2) Akarsularda su seviyesi ve debi ölçümleri Devlet Su İşleri (DSİ) ve Elektrik İşleri Etüt İdaresi (EİE) tarafından işletilen akım gözlem istasyonları vasıtasıyla yapılmaktadır. Debi ölçümleri için aşağıda verilen TSE Standartlarına uyulmalıdır.
- TS 3417/Haziran 1979, Borularda Akışkan Akımının Ölçülmesi
- Pitot tüplerinin kullanıldığı Hız
- Alan Yöntemi
- TS 2353/Nisan 1976, Borularda Su Akımının Ölçülmesi-İzleyici Yöntemleri: Bölüm I: Genel - TS 1423/Nisan 1973, Akışkan Verdisinin Orifis Plakalar ve Lüleler (Nozul) ile ölçülmesi - TS 1424/Nisan 1973, Ventüri Tüpleri ile Akışkan Verdisinin Ölçülmesi
D - “Su Kirliliği Kontrolu Yönetmeliği”nde tanımlanan “önemli kirletici kaynaklar”ın sorumluları, atıksularında veya arıtma tesislerinin çıkış sularında deşarj izin belgesinde belirtilen aralıklarla numune almakla; ölçüm ve analiz yapmak suretiyle kontrol etmekle, atıksuların özellik ve miktarlarına ilişkin bilgileri sürekli veya belli aralıklarla belirlemek ve belgelemekle yükümlüdürler. Debi değerlerine bağlı olarak gerekli debi ölçüm ve numune alma sıklığı aşağıdaki şekilde olacaktır.

Debi ölçümü ve numune alma sıklığı, kirliliğin yoğun olduğu bölge ve/veya su kalite kriterlerinin iyileştirilmesi arzulanan alıcı ortamlara deşarj yapan önemli kirletici kaynakların atık sularında veya arıtma tesislerinin çıkış sularında ilgili idare’nin göreceği lüzum üzerine arttırılabilir.
Alınan atık su numunelerinde ölçülecek parametreler “Su kirliliği Kontrolü Yönetmeliği”ne ekli Tablo 5-21 arasında, işletmenin faaliyet türüne uyan sektör için verilen parametreler olarak seçilecektir. Atık su altyapı tesislerine deşarj yapan işletmelerden ise atık sularını bu Yönetmeliğe ekli Tablo 25’te verilen kirletici parametreler üzerinden analiz etmeleri istenecektir. İşletmede; atık suların özelliklerinin ve miktarlarının kaydedildiği işletme defteri, son işleme gününden geriye doğru en az son üç yıllık verileri içerecek ve “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ”nde tanımlanan idarelerin işletmeye yapacağı denetimlerde istek üzerine gösterilecektir.