|
| Betondan
Numune Alma |
| Betondan Numune Alma |
BETON NUMUNESİ ALMA
Taze betonun kalitesi numune alınarak belirlenir. Bu numunelerin, şantiyede dökülen
betonun birebir örneği olduğu, onun kalitesini temsil ettiği varsayılır; bu nedenle
numune alımı ve korunması, kesinlikle ilgili standartlara uygun olmalıdır.
Numunenin şantiyede dökülen betona göre kütlesi az, yüzeyi fazla olduğundan,
şantiyedeki betona göre daha çok nem ve ısı kaybına uğrar. Şantiyede dökülen
betonlara ortalama 7 gün bakım (kür) yapılırken, numune betonlara 28 gün boyunca
bakım (kür) yapılmaktadır. Çünkü, şantiyedeki betonlar 7 günlük kürden sonra
kütlece daha
büyük olduğu için kurumaktan korunur. Ancak, betona şantiyede yeterli kür
yapılmazsa, beton
dayanım kaybına uğrar.
- Numune alınırken, numunenin beton harmanının tamamını homojen bir şekilde temsil
etmesine dikkat edilmelidir.
- Numune, alındıktan hemen sonra taşınmamalı, üzeri ıslak bez ve naylonla
örtülerek, 1 gün süreyle bekletilmelidir.
28 gün kür havuzunda tutulan numunelerle , dışarıda tutulan numuneler arasında
dayanım açısından 3 kata varan farklar oluştuğu saptanmıştır.
A) BETONDAN NUMUNE ALIMIYLA İLGİLİ STANDARDLAR
TS 500- Betonarme Yapıların Hesap ve Yapım Kuralları Standardı
TS EN 206- Beton (Sınıflandırma, Özellikler, Performans, Üretim ve Uygunluk
Kriterleri) Standardı
TS EN 12350-1 “Taze Beton Deneyleri- Bölüm 1: Numune Alma”
TS EN 12390-1 “Sertleşmiş Beton Deneyleri- Bölüm 1 : Numune Alma ve Numune
Kalıplarının Şekil, Boyut ve Diğer Özellikleri”
TS EN 12390-2 “Sertleşmiş Beton Deneyleri - Bölüm 2: Dayanım Deneylerinde
Kullanılacak Numunelerin Yapımı ve Kürü”
TS EN 12390-3 “Sertleşmiş Beton Deneyleri - Bölüm 3: Deney Numunelerinde Basınç
Dayanımının Tayini”
TS EN 12390-4 “ Sertleşmiş Beton Deneyleri - Bölüm 4: Basınç Dayanımı Deney
Makinalarının Özellikleri”
B) NUMUNE ALINIRKEN KULLANILACAK ALETLER
Betondan numune alınırken kullanılacak aletler, su emmeyen ve çimento hamurundan kısa
sürede olumsuz etkilenmeyecek bir malzemeden yapılmış olmalıdır. Kullanımdan önce
tüm aletler temizlenmelidir.
1. Numune Kalıpları: TS EN - 206 Beton Standardında 15 x 15 cm küp ve 15 x 30 cm
silindir olmak üzere, iki tür numune kalıbı tanımlanmıştır.
- Numune kalıpları su sızdırmaz ve su emmez özellikte olmalı, kalıp birleşim
yerleri, macun, yağ veya
gres yağı ile su sızdırmayacak şekilde kapatılmalıdır.
- Numune kalıpları standarda uygun boyutlarda olmalıdır. Standarda uygun olmayan
numune
kalıpları, beton dayanımında düşüşlere neden olacağı için kullanılmamalıdır.
2. Numune Betonu Yerleştirme - Sıkıştırma
Gereçleri:
a) Sıkıştırma Çubukları: Düz daire kesitli sıkıştırma çubuğu, çelikten
yapılmış, yaklaşık çapı 16 mm,
uzunluğu 600 mm ve ucu yuvarlatılmış olmalıdır. Nervürlü donatı demiri
sıkıştırma çubuğu olarak
kullanılmaz.
b) Titreşim Masası: En düşük frekansı 40 Hz olan titreşim masası kullanılabilir.
c) Daldırma Tip Vibratör: En düşük frekansı 120 Hz olan ve çapı deney numunesinin
en küçük boyutunun
dörtte birini geçmeyen sıkıştırma aletleri de kullanılabilir.
3. Kepçe: Yaklaşık 100 mm genişlikte olmalıdır.
4. Mala veya Perdah Malası: 2 adet bulundurulmalıdır.
5. Termometre: ± 1°C duyarlılığında olmalıdır.
6. Kürek: Kare ağızlı olmalıdır.
7. Karıştırma Kabı: Sert, düz bir tepsi olmalıdır.
8. Kalıp Ayırıcı: Çimento ile etkileşime girmeyecek nitelikte kalıp yağı
kullanılmadır.
9. Tokmak
10. Numune Kalıbı: 150 mm x 150 mm boyutlarında küp veya 150 mm çapında, 300 mm
yüksekliğinde silindir numune kalıpları kullanılabilir.
C) NUMUNENİN ALINMASI
- Her numune, ayrı harman veya ayrı transmikserden alınmalıdır
- Numune, şantiye teslim yerinde, transmikser oluğundan boşaltılan betonun ilk %
15’inden sonra ve son % 15’inden önce alınmalıdır.
- Deneyler için gerekli olacağı tahmin edilen miktarın en az 1,5 katı miktarda taze
beton numunesi alınmalıdır.
- Transmikser oluğundan alınacak numunenin akış halindeki betonun herhangi bir
kısmını değil, tamamını temsil etmesi gerekir.
- Numune alma tarihi ve zamanı kaydedilmelidir. Gerektiğinde taze beton sıcaklığı ve
ortam sıcaklığı da kaydedilmelidir.
- Numune alma ve numuneleri taşımanın her safhasında beton, kirlenmeye, bünyesine su
alma, su kaybetme ve sıcaklık değişimlerine karşı korunmalıdır.
D) NUMUNENİN HAZIRLANMASI
- Beton numuneleri, kalıplara yüksekliği 10 cm‘yi geçmeyen, eşit tabakalar halinde
doldurulur. 15
veya 20 cm’lik küpler iki, 15/30 cm’lik silindirler üç tabakada doldurulmalıdır.
- Sıkıştırma çubuğunun darbeleri, kalıp en kesit alanına eşit şekilde
dağıtılır. İlk dökülen tabakanın
sıkıştırılmasında çubuğun kalıp tabanına sertçe çarpmamasına, diğer
tabakaların sıkıştırılması
sırasında da, bir önceki tabakaya fazla girmemesine dikkat edilmelidir.
- Her tabaka, sıkıştırma çubuğu ile en az 25’er defa şişlenmelidir.
Sıkıştırma sonrasında, kalıbın dış kenarlarına, sıkıştırma çubuğu
darbelerinden geriye kalan boşluklar doluncaya kadar tokmak ile hafifçe vurulmalıdır.
- Kalıbın üst yüzeyinden taşan fazla beton, çelik mala veya perdah malasına kesme
hareketi yaptırılarak alınmalı ve beton yüzeyi dikkatlice düzeltilmelidir.
- Numuneler, zarar verilmeden, görünür ve kalıcı şekilde etiketlendirilmelidir.
Numune kayıtları (alındığı gün ve saat, beton dayanım sınıfı, şantiye kodu,
üretici şirket ve tesisin adı, transmikser plakası, irsaliye numarası) titizlikle
saklanmalıdır.
E) NUMUNELERİN ŞANTİYEDE SAKLANMASI VE TAŞINMASI
- Numuneler, alındıkları yerden taşınmadan, kalıp içerisinde (16 saatten az, 3
günden fazla olmamak
üzere) yeterli sertliğe ulaşıncaya kadar, dış etkilerden, şoktan titreşimden ve
kurumadan
korunur.
- Numuneler, 20 ± 2 °C veya sıcak iklimlerde 25 ± 2 °C sıcaklıkta, rüzgardan ve
nem kaybından korunacak bir ortamda (ıslak bez ve plastik örtü altında veya kapalı
bir kasada) tutulur.
- Numunelerin, taşıma işlemi sırasında, aşırı sıcaklık değişimleri ve rutubet
kaybından etkilenmesi önlenmelidir.
- Sertleşmiş deney numuneleri ıslak kum veya ıslak talaş içinde saklanabilir veya
içerisinde su bulunan sızdırmaz plastik kalıp içerisine konulabilir.
F) NUMUNELERİN KÜRLENMESİ
Beton numuneleri, kalıptan çıkarıltıldıktan sonra, deney yapılıncaya kadar, 20 ±
2°C sıcaklıktaki su içersinde (veya % 95 nemli ortamda) kür görmelidir. |
|
|