|
| Kömürden Numune Alma |
| Kömürden Numune Alma |
Alınan numunenin kömürü temsil edebilmesi için parça numune olarak
tanımlanan kısımların kömürün her tarafından belirli sayıda alınması gerekir.
Bir numune alma aygıtı ile bir seferde alınmıs numune miktarı parça numune olarak
tanımlanır.
Numune almanın temel kosulu, numune alınacak kömür yığınının her noktasından
aynı kolaylıkta ve esit olasılıkta numune alınmasının sağlanmasıdır. Parça
numune alma aralıkları için üç yöntem önerilmistir.
a-) Sistematik numune alma : Parça numuneler kömür biriminden (ünite) esit zaman
aralıkları veya esit aralıklı yerlerden alınır.
b-) Gelisi güzel numune alma :Parça numuneler kömür biriminden gelisi güzel seçilmis
zaman aralıkları ile veya gelisi güzel yerlerden alınır.
c-) Tabakalı gelisi güzel numune alma : Birimler esit zaman ve miktarda tabakalara
bölünür ve her bir tabakadan gelisi güzel bir veya birkaç parça numune alınır.
Sistematik hatayı önlemek için
a-) Parça numunelerin, numunesi alınan kömürü temsil etmeyen kısımlardan seçilmesi
( örneğin bant konveyör 'ün sadece bir tarafından numune almak)
b-) Parça numunelerin alındığı kısımlarda, kömürü temsil etmeyecek biçimde
numune alınması ( örneğin, büyük kömür parçalarının alınmasında çok küçük
boyutlu bir numune alma aygıtının kullanılması )
Yukarıda belirtilen hususlardan kaçınılması gerekir.
Numune almada en elverisli durum, tüm kömürün kolayca erisilebilir olmasıdır. Buda,
kömürün bir band konveyör yada benzeri bir düzenle tasınmasında, numune alma
noktasından akarak geçmesi ile sağlanır. Band konveyör durdurulur ve numune, yeterli
uzunlukta bir bölüm bandın tüm genisliğince alınır. Bu yöntemle numune
alındığında yukarıda ve a ve b maddelerinde belirtilen sistematik hata ortaya
çıkmaz. Bu nedenle en güvenilir bir tanık yöntem olarak kullanılması tavsiye
edilir. Pek çok kurulusta is düzeni aksamadan band konveyör' ün durdurulabilme imkanı
yoktur. Bu durumda diğer numune alma yöntemleri kullanılmalıdır. Bunu izleyen yeterli
yöntemler, numuneyi hareket halindeki akısın kesitinden alan yöntemlerdir. Yerinde
duran kömürden numune alınması durumunda kömürün her bir kısmına esit oranda
erisebilme esas alınmalıdır. Burada " yerinde duran kömür deyimi vagon, gemi
veya stok yığınlarındaki kömürü belirtir.
Bazı kosullarda toplam rutubet tayini ile genel analizlerde uygulanmak üzere ayrı
numunelerin alınması gerekir. Ayrı bir rutubet numunesinin alınması durumunda parça
numuneler hermetik kapaklı ve diğer su geçirmez kaplara, ya da naylon torbalara
olabildiği kadar çabuk yerlestirilmeli ve kapaklar her parça numunenin konulmasından
sonra özenle sıkıca kapatılmalıdır. Numune serin bir yerde saklanmalı ve bu yerin
sıcaklığı numunenin alındığı sıcaklıktan çok olmamalıdır. Genel analiz için
alınan numuneler bir torba içerisine konulup üzerine numunenin açık
ve yeterli tanımını yapan bir etiket yapıstırılmalıdır.
1-) KÖMÜR AKISINDAN NUMUNE ALMA
Hareket halindeki veya yerinde duran kömür akısından numune alma yöntemlerine iliskin
olup, herhangi bir diğer numune alma yöntemlerinin gerçeklesmesinde kullanılan
durdurulmus bir konveyör üzerindeki kömürden bir kısmının alınması ile
olusturulan .... yöntemini kapsar.
1-1) Durdurulmus Bir Konveyör Bandından Numune Alma
Konveyör bandının periyodik olarak durdurulması pratik olduğunda, parça numuneler
kömür akısının tüm kesitinden hiçbir zorluk olmadan alınabilir.Yerinde duran band
konveyör üzerinde banda tüm genisliğince temas eden uygun bir çerçeve yerlestirilir
ve çerçeve içinde kalan kömürün tamamı bir numune kabı içine süpürülür.
Çerçevenin band üzerine konulması sırasında bunu önlemeye çalısan iri
parçalardan;
a-) Çerçevenin solunda olanlar numuneye katılır,
b-) Çerçevenin sağında kalanlar numune dısı bırakılır.
1-2. Sürekli Hareket Halindeki Akısın Bosaldığı Bir Noktadan Numune Alma
El ile veya otomatik olarak kontrol edilebilen numune alma aygıtları akısın enine bir
tarafından diğer tarafına değismez hızda hareket ettirilmesi sureti ile alınır.
Kömür akısının tüm derilik ve genisliğince toplaması için numune alma aygıtı
özenle yerlestirilmelidir. Alınan numune, numune kabını tamamen doldurmalıdır ve
kapalı bir numune kabında saklanmalıdır. Parça numuneler düsen akıslardan bir el
küreği veya kepçesinin akısın derinliğince tüm kesitinden değismez bir hızda
hareket ettirilmesi sureti ile de alınabilir. El ile numune alındığında, karsıt
doğrultuda akısın kesitinden de numune alınmadır. Genis kesitli ve yüksek kapasiteli
kömür akısından numune alma isleminin mekanik yöntemlerle yapılması en iyi yoldur.
1-3. Hareket Halindeki Bir Konveyör Bandından Numune Alma.
Bir bosaltma noktasında yeterli numune alma imkansız olduğunda, hareket halindeki bir
konveyör bandından numune alma gerekli olabilir. Numune alma küreği band üzerindeki
akımla aynı doğrultuda hareket ettirilmeli ve konveyör bandının üst yüzünü
sıyırmalıdır. Numunenin kömür akısının her bir tarafından tüm genisliği içine
alacak sekilde alınamadığı hallerde , almasık olarak, parça numuneler konveyör
bandının iki tarafından alınmalıdır. Hareket halindeki konveyörlerde numuneyi band
üzerinden sıyırarak alabilen otomatik numune alma aygıtları vardır.
1-4. Süreksiz Hareket Halindeki Akıslardan Numune Alma.
Süreksiz hareket halindeki akısları olusturan aygıtlar, bosaltıcı konveyörler,
kovalı elevatörler,kovalı konveyör,veya havai hatlardır. Kovadaki kömür
miktarının istenen parça-numune miktarında olmaması halinde numune alma islemi
uygulanabilir. Numune kömürün bosaltıldığı noktadan veya hattın durdurulması ile
herhangi bir noktadan alınmalıdır.
2-) VAGONLARDAN NUMUNE ALMA
Bu madde, vagonlara bant konveyörle yükleme veya bosaltmada numune alma imkanı
bulunmadığı hallerde doğrudan doğruya vagonlardan numune alma yöntemini kapsar.
2-1. Vagon Üstlerinden Numune Alma.
Kömürün tüm derinliğine daldırılabilen bir sonda kullanılarak numune
alınmasıdır. Sonda en iri kömür tane büyüklüğünün en az 2.5 katı
olmalıdır.Parça numunenin alınması sırasında iri veya sert tas yada kömür
parçaları kasıtlı olarak yana itilmemeli ve numunenin hiçbir kısma vagonlardan
sondanın çıkarılması sırasında kaybolmamalıdır.Sondanın vagonların tüm
derinliğince içerisine daldırılması imkansız olduğu durumlarda kömür yığını
içinde açılan ve derin olmayan bir çukurun dibinden numune alınır.
2-2. Dipten Bosaltma Sırasında Vagonlardan Numune Alma .
Bu yöntemin uygulanmasında, kömür numuneleri vagonların bosaltılması sırasında
alınır.Büyük bir kap kömür akısı içinden geçirilerek numune alınır. Kömürün
hızla düsmesi nedeni ile, akan kömürün tüm kısımlarından parça numunelerin
sağlanması zordur. Bu yöntemin uygulanmasının emniyetle yürütülmesi için mekanik
araçlara gerek vardır.
2-3. Dipten Kapaklı Vagonlardan Numune Alma
Sekiz kapaklı vagonlarda yalnız merkezde kalan kapaklardan dördü,dört kapaklı
vagonlarda ise tüm kapaklar kullanılır. Vagonlardan numune alma islemi vagonlardaki
kömürün serbest yüzeylerinden veya vagonların bosaltılması sırasında yapılır.
2-4. Yandan Tumba Edilen Vagonlardan Numune Alma .
Vagon dibi görülecek sekilde yarıya kadar bosaltılır böylece hareket halinde olmayan
bir yüzey ortaya çıkar bu yüzey üzerinde belirli noktalar saptanır ve noktalardan
numune alınır.
3-) STOK YIĞINLARINDAN NUMUNE ALMA
Bu madde, stoklama veya stoktan alma sırasında,band konveyörden numune alma isleminin
imkansız olduğu durumlarda, stoklardan numune alma yöntemini kapsar.
Bir kömür stoku’nun ayrı yerlerde bulunan partilerinin farklı kömürlerden
olustuğunun bilinmesi halinde, her bir ayrı partiden ayrı bir tam numune
alınmalıdır. Numune alma isleminin stok yığınında deliklerin kazılması suretiyle;
örneğin,mekanik kıskaçlı kovalarla,yürütülmesi halinde çok farklı miktarlardaki
parça numuneler farklı noktalardan alınabilir. Bu numuneler bir araya konulmamalı
bunlardan her biri ayrı olarak hazırlanmalı ve analiz edilmelidir. Ayrıca stokun en
üst tabakasındaki kömür hemen ,hemen her zaman hava ile temas, tanelerin ayrılması
ve diğer
nedenlerle diğerlerinden ayrı niteliktedir, bu nedenle üst yüzeyden numune
alınmamalıdır. Parça numunelerin alındığı noktalar,stok yüzeyinin her
doğrultusuna olabildiği kadar, düzenli olarak dağıtılmalıdır. Özellikle büyük
stok yığınlarından numune alınması söz konusu olduğunda numune almadan önce
noktaların saptanmasında ölçekli plan hazırlanarak belirli bir düzene göre
çalısılması önerilir.Numuneyi, stok yığınında varsayılan oran derecesinde iri ve
küçük parçalı kömürlerden olusturmak için bazı iri taneli kömürlerin yataklasma
düzlemine dik doğrultuda kırılması ve kırılan kömür oranında bir miktar
kömürün numuneye katılması gerekli olabilir.Alınan her bir parça
numunenin çevredeki kömürü temsil eder nitelikte olmasına özen gösterilmelidir.
Tane boyutu 25 mm'ye kadar olan kömürden numune alınması halinde parça numuneler bir
sonda yardımıyla alınmalıdır. Kömürden tüm bir kolonun alınmasına ve sonda
çıkarılırken kömür parçalarının kaybolmamasına gereken özen gösterilmelidir.
Tane boyutunun 25 mm'den daha büyük olan kömürlerden numune alınması bir sondanın
kullanılması imkansız ise çukurların bir kürek yada çift taneli tarak ile
kazılması gerekir.Çukur kenarlarının sev açıları,kömür yığını kayma
açısından daha küçük olmalıdır,böylece kömür taneleri delik içine
yuvarlanmazlar.Çukurlar değisik derinliklere kazılmalı ve her bir çukurun dibinden
kürek ile bir parça numune alınmalıdır.Böylece numuneler ayrı tabakalardan
yaklasık olarak aynı miktarda alınır.
Rutubet numunesinin alınmasında,asağıda verilen ek nitelik dikkate alınır; Stok
halindeki kömür,bir denge durumuna erisinceye kadar yavas,yavas su kaybeder.Rutubet
miktarı yağmur ve kar yağısından sonra belirli bir derinlikten sonra değismez.Bu
nedenle,yüzey tabakasından kaçınmak üzere gerçek bir derinliğe kadar çukurların
kazılması gereklidir.
Yukarıda numunenin alındığı yerler ve izlenecek yol ile ilgili özet bilgi verilmis
olup ;numune alma aygıtları,parça numune miktarı,parça numune sayısı,numunenin
islenmesi ve analiz için hazırlanması ile ilgili genis bilgi için TS 2390 Kömürden
Numune Alma Standardından yararlanılabilir. |
|
|