|
| Yağlardan Numune Alma |
| Yağlardan Numune Alma |
TÜRBIN YAĞLARINDAN NUMUNE ALINMASI
Petrol ve petrol ürünlerinin fiziksel ve kimyasal özelliklerini belirlemek için
çesitli deney yöntemleri kullanılır.Bu amaçla alınacak numunelerin, ürünün
tamamını temsil etmesi gereklidir.
Bunun için kullanılacak yöntemler çesitli olup, örnek alınacak ürünün
cinsine,örneğin alındığı yere,yağların ambalajlarının cinsine bağlıdır.
Amaç; tank veya baska bir depoda bulunan petrol veya petrol ürünlerinin tamamını
temsil edecek sekilde bir numune almak veya birkaç numunenin karıstırılması ile
doğru bilesimde bir numune elde etmektir.(ASTM D 4057 veya TS 900)
NUMUNELERIN ALINMASINDA DIKKAT EDILECEK HUSUSLAR
Türbin yağ sistemlerinden örnekler esas alınarak ana yağ tankından veya örnek alma
yerlerinden alınır. Tanktaki ürün bütünüyle homojen ise, alınan deney numunesi
ürünün tamamını temsil edecektir. Numunelerin alınmasında renksiz veya kahverengi
cam siseler numune kabı olarak kullanılır. Renksiz siselerin kullanımı, berraklık ve
numunenin serbest su veya katı parçacık içeriğinin gözle kontrolü açısından
avantajlıdır. Kahverengi cam siselerde numuneyi ısığın etkisinden koruyacaktır. Cam
siseler için mantar veya cam tıpalar ile, plastik veya metalden yapılmıs kapaklar
kullanılabilir. Mantar tıpaların kullanılması durumunda, tıpalar temiz,iyi ve
kaliteli
olmalı, üzerinde delikler ve küçük mantar parçaları bulunmamalıdır.Mantar tıpa
sisenin ağzına yerlestirilmeden önce etrafı ince bir kalay veya alüminyum folyo ile
sarılarak tıpanın numune ile teması önlenmelidir. Cam tıpalar ise sise ağzına tam
uymalıdır. Bütün numune kapları çok temiz olmalı su, kir, lif, yıkama maddeleri,
nafta veya diğer çözücüler, asitler ile pas ve yağdan arındırılmıs olmalıdır.
Kaplar kullanılmadan önce, hidrokarbon çözücü (hekzan, heptan, izoktan, petrol eteri
vs.) ile çalkalanmalıdır. Her numune alma isleminde yeni örnek kapları
kullanılmalıdır.
Bu temizleme isleminden sonra, kabın kuvvetli bir sabun çözeltisi ile yıkanması ve
önce bol musluk suyu ,ardından saf su ile durulanması gerekmektedir. Numune
kabı,içinden sıcak ve temiz hava akımı geçirilerek veya 40oC veya daha yüksek
sıcaklıkta ve içinde toz bulunmayan bir etüvde bekletilerek kurutulmalıdır.
Kurutulmus olan kap hemen, tıpa veya kapakla kapatılmalıdır.
Numunenin ürünün genel özelliklerini temsil etmesi açısından titizlikle alınması
gerekmektedir. Ellerin temiz olması önemlidir. Çok gerekli olduğu hallerde, özellikle
soğuk havalarda veya çalısılan maddelerin soğuk olması durumunda veya emniyet
nedeniyle, temiz eldivenlerde kullanılabilir.
Numune alınırken herhangi bir nedenle bez kullanılması halinde, iplik parçalarının
ve liflerinin numune içine karısıp numuneyi bozmaması için uygun bezler seçilmeli ve
eğer gerekiyorsa numune kabının numune aldıktan sonraki temizliği kabın kapağı
kapatıldıktan sonra yapılmalıdır.
Numune kabı numune almadan önce mutlaka ürünle bir kez çalkalanmalıdır. Numuneler
en az 2.5- 3.0 lt. olarak alınmalı ve alındıktan sonra kap hemen etiketlenmelidir.
suya ve yağa dayanıklı özel bir mürekkep veya etiket üzerinde iz bırakabilecek sert
bir kalem kullanılmalıdır. Etiketlerde asağıdaki bilgiler bulunmalıdır.
- Santralın adı
- Grup no
- Yağın üreticisi ve tipi
- Örneğin alındığı yer
- Türbinin toplam çalısma saati
- Yağın toplam çalısma saati
- Örneğin alındığı tarih
Yağın türbine doldurulduğu veya tamamen değistirildiği son tarih
Bir önceki örnek alma tarihinden bu örneğin alındığı tarihe kadar yapılan yağ
ilavesi (lt) TS 900 “Petrol ürünlerinden elle numune alma metotları” standardında
anlatılan numune alma yöntemleri içerisinde, depolama tankından numune alınmasındaki
en uygun yöntem,numunenin tüm kesit boyunca (bütün seviyeler numunesi) ve sekil 1’
de gösterilen numune alma sisesi kullanılarak alınmasıdır. (Hafif yağlama
yağlarında kullanılacak sisenin ağız açıklığı çapı 19 mm, ağır yağlama
yağlarında ise 38 mm olmalıdır.) Bu yöntemle numune alınmasında numune alma
sisesinin veya kabının kapağı kapatılır ve sise veya kap, tankın bosaltma
seviyesine kadar daldırılır. Bu seviyede sisenin kapağı hızla yukarı çekilerek
açıldıktan sonra sise, hacminin ¾’ ü dolacak sekilde sabit hızla yukarı doğru
çekilir. Alınan numune, numune kabında bekletilmeden laboratuara gönderileceği kaba
aktarılır, bu islem dısında numune kabı devamlı kapalı tutulur ve beklemeden
etiketlenerek laboratuara gönderilir.
Fıçı, varil veya tenekelerde depolanan orijinal türbin yağlarından numune alınması
gerekiyorsa, numune alma isleminde kapasitesi 0.5-0.9 litre arasında olan 1 ½ inç
çapında cam veya metal bir boru kullanılır. Kullanım kolaylığı açısından bu
borunun alt ve üst uçları inceltilmistir.
Borunun boyu numune kabının tabanından 3.2 mm yüksekliğe erisecek sekilde
seçilmelidir. Orijinal yağlardan numune alma islemi sırasında fıçı veya variller
ağızları yukarıya gelecek sekilde kaldırılır. Alınacak numunede su, pas, tortu
veya diğer çözünmeyen maddeler aranacaksa, varil bu maddelerin dibe çökmesi için
bir süre bu konumda bekletilir. Kapak açılır ve varilin üstüne iç kısmı yukarıya
gelecek sekilde konur. Temiz ve kuru tüpün üst kısmı bas parmakla kapatıldıktan
sonra, tüp sıvı içine 30 cm daldırılır. Basparmak kaldırılarak, sıvının tüp
içine girmesi sağlanır. Üst ucu tekrar basparmakla kapatılan tüp dısarı çekilir.
Yatay duruma getirilerek çevrilir ve iç yüzeylerinin tamamen yağla çalkalanması
sağlanır. Tüpün numune almak için sıvıya daldırılacak yerine elle
dokunulmamalıdır. Tüpü çalkalamakta kullanılan sıvı atıldıktan sonra, içinde
kalan sıvının süzülmesi için beklenir. Daha sonra bütün seviyeler numunesinin
alınmasında, numunenin temsili olabilmesi için; tüpün ağzı basparmakla
kapatılmadan, tüm örnek almayı sağlayacak sekilde sabit bir hızla yavas yavas
(tüpün içindeki sıvı ile varildeki sıvının seviyeleri aynı kalacak sekilde)
tabanın birkaç cm üstüne kadar daldırılır. Taban seviyesine ulasıldığında
tamamen dolmus olan tüpün üst ucu basparmakla kapatılarak dısarı çıkartılır ve
içindeki sıvı, numune kabına
bosaltılır. Numuneye elle dokunulmamasına özen gösterilmelidir. Kap etiketlenerek
laboratuara gönderilir.
Daha küçük hacimli ambalajlardan örnek almada daha küçük boyutlu tüpler
kullanılır.
Orijinal yağlardan numune alınmasında, tüm ambalaj sayısına bağlı olarak numune
alınacak
ambalaj sayısı Çizelge 1’ e göre belirlenir ve örnek alınacak ambalajlar parti
içerisinden rasgele
seçilir. 19 lt. den küçük hacimli ambalajlardan numune alınmasında da, alınacak
numune sayısı
aynı çizelgeye göre belirlenir ve ambalajın tamamı örnek olarak alınıp ağızları
açılmadan
laboratuara gönderilir.
Çizelge 1
(Numune için seçilecek minimum ambalaj sayısı)
Tüm Ambalaj
Numune Alınacak
Sayısı
Ambalaj Sayısı
1-3
Tamamı
4-64
4
65-125
5
126-216
6
217-343
7
344-512
8
513-729
9
730-1000
10
1001-1331 11
1332-1728 12
1729-2197 13
2198-2744 14
2745-3375 15
3376-4096 16
4097-4913 17
4914-5832 18
5833-6859 19
6860 veya üzeri 20
Not : Genis bilgi için ASTM D- 4057 veya TS 900’ e basvurulabilir. |
|
|